Câu chuyện về cho con bú, nuôi con bằng sữa mẹ, làm ơn đừng trở thành cơn ác mộng với tất cả những bà mẹ sau sinh được không? Bạn có quyền thần kỳ hóa lợi ích của sữa mẹ, nhưng đừng tự tạo thêm áp lực cho bản thân sau sinh!

Những gì bạn cần làm đơn giản chỉ là hiểu đúng và làm đủ. Kết quả thế nào cũng là mẹ đã vì con mà cố gắng rất nhiều. Quan trọng ở đây, mẹ đã hiểu đúng và làm đủ hay chưa?

thực phẩm lợi sữa sub1

Đây là câu hỏi mẹ nào cũng cần biết trước khi đi tìm đáp án cho thắc mắc làm thế nào để có đủ sữa cho con bú. Dù vậy, trên thực tế rất ít mẹ biết được điều này. Đa phần chỉ dựa vào cảm tính và chỉ ra sức cố sao cho mình có càng nhiều sữa càng tốt.

Có người kỹ lưỡng hơn – xác định bằng cách vắt sữa mẹ ra xem lượng sữa bao nhiêu, nhiều hay ít, so với mỗi lần bú của con để biết thiếu hay đủ. Tuy nhiên, cách này không đúng, cơ thể người mẹ là một “nhà máy” tạo sữa vô cùng thông minh. Không chỉ biết tạo mà còn tự điều chỉnh sữa mẹ cả về số lượng và chất lượng theo thời gian để phù hợp với độ tuổi và giới tính của bé.

Sữa cho trẻ 3 tháng tuổi sẽ khác với trẻ 9 tháng tuổi và sữa dành cho bé trai không giống với sữa dành cho bé gái. Thậm chí, sữa mẹ còn có thể thay đổi hàng ngày, chẳng hạn lượng nước trong sữa sẽ tăng lên vào những ngày thời tiết nóng bức hoặc lúc trẻ bị bệnh để bù chất điện giải cho trẻ.

Theo các bác sĩ chuyên khoa, để biết sữa mẹ có đủ cho bé bú hay không, mẹ chỉ cần quan sát lượng và màu nước tiểu của con. Theo đó, nếu bé bú mẹ hoàn toàn ít nhất 6 lần/ngày và nước tiểu không có màu vàng sậm là mẹ đã có đủ sữa cho con.

thực phẩm lợi sữa sub2

Sữa mẹ được hình thành bên trong các tuyến hình túi trong vú người mẹ, bắt đầu có nhiều từ khoảng 24-48 tiếng sau khi sinh. Đây được xem là nguồn dinh dưỡng quan trọng nhất cho trẻ sơ sinh trước khi trẻ có thể tiêu hóa các loại thực phẩm khác. Có rất nhiều cách giúp tăng sữa tự nhiên cho mẹ nhưng chung quy lại vẫn là các cách quan trọng dưới đây:

Khi trẻ bú ti, xung động cảm giác – thần kinh từ tuyến vú sẽ truyền lên não, kích thích thùy trước tuyến yên tiết ra prolactin. Chất này vào máu đến tuyến vú kích thích các tế bào tiết ra sữa. Nồng độ prolactin trong máu đạt tối đa vào khoảng 30 phút sau bữa bú, giúp tạo sữa cho bữa bú kế tiếp.

Động tác bú ti của trẻ cũng tạo nên một phản xạ thần kinh kích thích thùy sau tuyến tiết ra oxytocin. Chất này vào máu đến tuyến vú làm co thắt các tế bào cơ trơn, tống sữa theo các ống dẫn đến các xoang sữa theo các mạch ra đầu núm vú. Trong cơ chế tiết sữa còn có sự tự điều chỉnh lượng sữa được tiết ra. Khi các nang sữa ứ đầy sữa nhưng không thoát được ra ngoài, các tế bào tiết sữa sẽ tiết ít sữa lại. Vì vậy, để vú tiếp tục tạo sữa tốt thì sữa mẹ phải được chảy ra khỏi vú.

Nếu trẻ không bú được hoặc bú không hết sữa thì mẹ cần phải vắt sữa ra để quá trình sản xuất sữa vẫn diễn ra liên tục. Từ cơ chế tạo sữa như trên, để có nhiều sữa, người mẹ cần phải có nhiều prolactin. Việc cho con bú mẹ càng nhiều càng kích thích tuyến yên tiết prolactin giúp vú tiết sữa nhiều hơn. Nói tóm lại, cho bé bú càng nhiều sữa sẽ càng ra nhiều.

thực phẩm lợi sữa part2 m

Dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng trong việc tạo sữa mẹ và duy trì lượng sữa ổn định theo từng giai đoạn phát triển của con trẻ. Theo TS. BS Lê Thị Thu Hà, Phó Khoa Sản A, Bệnh viện Từ Dũ TP.HCM, để có đủ sữa cho con bú, người mẹ phải biết cách ăn uống hợp lý.

Trong thời kỳ cho con bú mẹ, chị em phụ nữ phải có chế độ ăn phong phú, đầy đủ các nhóm dưỡng chất và phân bố theo tỷ lệ hàng ngày.

thực phẩm lợi sữa infographic 1

Ngoài các dưỡng chất cơ bản, mẹ phải đảm bảo cung cấp đầy đủ các vi chất khác như sắt, DHA, canxi, vitamin A, đặc biệt là vitamin D (400-500UI/ngày) vì hàm lượng vitamin D vốn có rất ít trong sữa mẹ. Việc cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng quan trọng không chỉ giúp sữa tiết ra nhiều mà còn giúp tăng cường chất lượng sữa mẹ, cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho sự phát triển của bé.

Tuy nhiên, các mẹ nên lưu ý rằng không phải ăn thật nhiều là sẽ có nhiều sữa. Việc ăn uống quá mức có thể dẫn đến béo phì hoặc gây rối loạn chức năng đường ruột của người mẹ và gây táo bón, các bệnh đường ruột khác cho con trẻ. Thức ăn cho mẹ trong giai đoạn cho con bú cần bổ dưỡng, phong phú chứ không cần vượt quá mức về số lượng. Hãy nhớ rằng những gì bạn ăn cũng là những gì bé hấp thụ, tự ngược đãi bản thân con bạn sẽ không nhận được dòng sữa mát lành, chất lượng.

Cơ thể bạn sẽ rất khó tiết sữa nếu bạn uống ít nước. Đây là sự thật. Vốn dĩ 90% sữa mẹ là nước. Vì vậy, để có sữa nhiều dĩ nhiên không thể nhịn khát. Mỗi ngày người mẹ cho con bú nên nạp vào cơ thể đủ 2 lít nước mỗi ngày, bao gồm cả nước uống, nước từ canh, súp hoặc các loại nước trái cây, sinh tố…

Vào mùa Hè, lượng nước nên được tăng cường hơn do cơ thể bạn cũng ra nhiều mồ hôi hơn. Việc uống nước nên diễn ra liên tục, không đợi khát mới uống.

Nhiều mẹ có thói quen uống nước chè vằng, lá đinh lăng… để tăng cường tiết sữa và giúp sữa mẹ thơm hơn. Hiện nay chưa có nghiên cứu chứng thực việc này. Tuy nhiên, nó vẫn đem lại những lợi ích nhất định, mẹ cũng có thể áp dụng nếu thích.

thực phẩm lợi sữa infographic 2

thực phẩm lợi sữa part3

Stress, sợ hãi hoặc lo lắng là kẻ thù của sữa mẹ do làm giảm lượng hormone oxytocin –  một trong hai hormone quan trọng của cơ chế tiết sữa.

Trong tọa đàm “Nụ cười cho mẹ, sữa lành cho con” tại Hội quán các bà mẹ năm 2017, ThS. BS Trần Thị Huyên Thảo từng chia sẻ, một trong những yếu tố quan trọng bên cạnh dinh dưỡng góp phần quyết định chất lượng và hàm lượng sữa mẹ đó là tâm trạng thoải mái và vui vẻ.

Sau sinh, người mẹ thường phải đối mặt với rất nhiều nguy cơ về tâm lý, dễ sốc khi cuộc sống làm mẹ có quá nhiều xáo trộn, dễ căng thẳng, trầm cảm trước áp lực tài chính hoặc sự thờ ơ, lãnh đạm, thiếu cảm thông của người thân, nhất là người chồng đầu ấp tay gối. Vì vậy, dự phòng trước điều này để cuộc sống sau sinh luôn thoải mái, có đủ sức khỏe để tận hưởng niềm vui làm mẹ chính là phương thuốc đơn giản nhất giúp sữa mẹ về ướt áo…

Vì thế, trong thời kỳ hậu sản, người mẹ phải được nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ giấc – tối thiểu 8 tiếng mỗi ngày để nhanh chóng hồi phục sức khỏe. Chỉ cần mẹ luôn vui vẻ và lúc nào cũng có suy nghĩ “sữa luôn đủ cho bé” thì chắc chắn sữa sẽ về đúng như mong đợi.

máy hút sữa medela